“Montunu giy.”
— Hayır!
“Ödev zamanı.”
— İstemiyorum!
“Tableti kapatıyoruz.”
— Hayır!
ABA açısından önce şu soruya bakarız:
Bu durumda çocuk için zor olan ne?
Talep çok mu zor?
Aktivite aniden mi sonlandırıldı?
Çocuk ne zaman biteceğini bilmiyor mu?
İstemediğini veya mola istediğini başka şekilde ifade edebiliyor mu?
Günlük hayatta ne yapabiliriz?
1. Seçim sunun.
“Montunu giy.” yerine:
“Önce montunu mu giymek istersin, ayakkabını mı?”
Ama dikkat: Yapılması gereken bir şeyi seçenek haline getirmeyin.
“Montunu giymek ister misin?” dediğinizde “hayır” da geçerli bir cevap haline gelir.
2. Büyük görevleri küçültün.
“Odanı temizle.” yerine:
“Önce oyuncakları kutuya koyalım.”
Bir görev çocuk için zor olduğunda daha küçük ve başarılabilir adımlara bölmek iş birliğini artırabilir.
3. Ne zaman biteceğini gösterin.
“Biraz daha çalışacağız.” çocuk için belirsiz olabilir.
Bunun yerine:
“Bu iki soruyu bitiriyoruz, sonra mola.”
4. Uygun şekilde “hayır” demeyi de öğretin.
Her “hayır” problem davranış değildir.
Çocuklara;
“Mola istiyorum.”
“Yardım et.”
“Bunu istemiyorum.”
“Bir dakika daha.”
gibi işlevsel iletişim yolları öğretilebilir.
5. Sadece problem davranışa değil, iş birliğine de dikkat edin.
Çocuk ayakkabısını ilk söylediğinizde giydiğinde, geçiş yaptığında veya yardım istediğinde bunu fark edin:
“Hazır olduğunda hemen geldin, teşekkür ederim.”
Çünkü ABA'nın amacı çocuğun her söyleneni sorgulamadan yapmasını sağlamak değildir.
Amaç; iletişim kurabilen, ihtiyaçlarını uygun yollarla ifade edebilen ve günlük yaşamda mümkün olduğunca bağımsız hareket edebilen bireyler yetiştirmeyi desteklemektir.
📌 Bir davranışı değiştirmeye çalışmadan önce şu soruyu sorun:
“Bu çocuk bana bu davranışıyla ne anlatıyor olabilir